Taksat e gjelbra arrijnë rekord 675 mln euro në 2024, por investimet për mjedisin mbeten minimale
Të ardhurat nga taksat mjedisore në Shqipëri janë rritur ndjeshëm, por përdorimi i tyre në mbrojtje të mjedisit vijon të mbetet i kufizuar.
Rritje rekord e arkëtimeve
Të dhënat e Institutit të Statistikave tregojnë se në vitin 2024 arkëtimet nga taksat mjedisore arritën në rreth 66.2 miliardë lekë, ose afërsisht 675 milionë euro, duke shënuar një rritje prej 9.45 për qind krahasuar me një vit më parë. Kjo rritje konfirmon një trend të qëndrueshëm të zgjerimit të këtyre të ardhurave në buxhetin e shtetit.
Dominim i taksave mbi energjinë dhe karburantet
Struktura e këtyre të ardhurave tregon se pjesa më e madhe, rreth 82.2 për qind, vjen nga taksat mbi energjinë, kryesisht nga karburantet. Së bashku me taksat e transportit, këto kategori përbëjnë mbi 95 për qind të totalit të të ardhurave mjedisore, duke reflektuar peshën e lartë të kostove që paguajnë qytetarët dhe bizneset për lëvizjen dhe aktivitetin ekonomik.
Taksat për ndotjen mbeten minimale
Në të kundërt, taksat që lidhen drejtpërdrejt me ndotjen dhe emetimet kanë një peshë shumë të ulët, vetëm 4.7 për qind të totalit. Edhe më e vogël është pesha e taksave mbi burimet natyrore si uji, pyjet dhe fauna, që përbëjnë vetëm 0.08 për qind dhe madje kanë pësuar një rënie prej 18.77 për qind gjatë vitit 2024.
Mospërputhje mes të ardhurave dhe investimeve
Megjithëse këto të ardhura përbëjnë tashmë rreth 10.04 për qind të totalit të të ardhurave tatimore dhe 2.63 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto, përdorimi i tyre për mbrojtjen e mjedisit nuk po ndjek të njëjtin ritëm. Të dhënat sugjerojnë se këto taksa shërbejnë më shumë si burim për mbushjen e buxhetit sesa si instrument për financimin e projekteve konkrete mjedisore.
Sfida të vazhdueshme në mjedis
Pavarësisht rritjes së arkëtimeve, problematikat mjedisore mbeten të pranishme. Në shumë zona, mbetjet urbane vazhdojnë të digjen në fusha të hapura, ndërsa në qytetet kryesore mungojnë ende metoda moderne për menaxhimin dhe pastrimin e hapësirave publike. Tirana vijon të përballet me nivele të larta ndotjeje, e ndikuar nga rritja e ndërtimeve dhe përdorimi i lartë i automjeteve me naftë.
k.jpg)